Οι επιστήμονες προσπάθησαν να ανακαλύψουν τα μυστικά αυτού του φαινομένου. Τι συμβαίνει όταν κοιμόμαστε; Γιατί στην ουσία κάποιος χρειάζεται τον ύπνο;
| | |
|
Ο ύπνος είναι αναγκαίος για να κατηγοριοποιήσει και να 'χωνέψει' τις δραστηριότητες μας κατά την διάρκεια της ημέρας.
Απαιτείται για να αναζωογονηθεί το μυαλό, να αναπτυχθεί, να θεραπευθεί και να επισκευαστεί το σώμα.
| |
| | |
Σε πειράματα στέρησης ύπνου, όπου τα υποκείμενα έπρεπε να πραγματοποιήσουν διάφορα πειράματα αντίδρασης (όπως παιχνίδια οδήγησης), ανακαλύφθηκε ότι η ταχύτητα των αντιδράσεων μειωνόταν όσο αυξάνονταν οι ώρες αγρυπνίας. Όταν επιτράπηκε ο ύπνος σε αυτά τα άτομα τότε η ταχύτητα των αντιδράσεων αυξήθηκε δραματικά.
Ο εγκέφαλος μπορεί να 'μετρηθεί', με βάση τα 'κύματα' που εκπέμπει. Αυτά τα κύματα διαφέρουν στην συχνότητα.
Η εγκεφαλική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να ανιχνευθεί τοποθετώντας ηλεκτρόδια στο κεφάλι του υποκειμένου. Με αυτό τον τρόπο έχει ανακαλυφθεί ότι ο ύπνος χωρίζεται σε διαφορετικά στάδια.
Η αρχή του ύπνου
Όταν είσαι ξύπνιος, ο εγκέφαλός σου εκπέμπει με μεγάλη ταχύτητα κύματα βήτα. Όταν κλείνεις τα μάτια και χαλαρώνεις, εμφανίζονται βαθμιαία τα κύματα άλφα. Τα κύματα άλφα είναι αργά και ήρεμα. Ίσως στριφογυρίσεις λίγο στο κρεβάτι για να βρεις την πιο άνετη θέση ύπνου. Τα μάτια σου θα κινηθούν αργά κάτω από τα κλειστά βλέφαρά σου. Αυτή η κίνηση ονομάζεται αργή κύλιση των ματιών.
Στάδιο 1 – Υπναγωγική φάση
Εντός λίγων λεπτών θα περάσεις στο πρώτο στάδιο του ύπνου, γνωστό ως υπναγωγική φάση.
Αυτό είναι ένα είδος 'ζώνης του λυκόφωτος' μεταξύ εγρήγορσης και ύπνου και διαρκεί 5 με 10 λεπτά περίπου. Σε αυτό το στάδιο μπορείτε να ξυπνήσετε εύκολα και από τον μικρότερο θόρυβο.
Οι μύες σου αρχίζουν να χαλαρώνουν, αισθάνεσαι ότι επιπλέεις και μπορείς να ακούσεις ήχους ή να δεις εικόνες. Αυτές οι εικόνες μπορούν να είναι ο,τιδήποτε, από χρωματισμένα σημεία μέχρι περίπλοκες ψυχεδελικές συνθέσεις. Αυτές οι εικόνες ονομάζονται 'υπναγωγικές εικόνες'. Μπορεί επίσης να έχεις εκείνο το ξαφνικό συναίσθημα ότι σκοντάφτεις επάνω σε κάτι ή πέφτεις κάτω.
Στάδιο 2 - Eλαφρύς ύπνος
Έχεις παρασυρθεί πλέον στον ύπνο. Ο εγκέφαλός σου εκπέμπει τα αργά και ρυθμικά κύματα θήτα. Αυτό το στάδιο μπορεί να είναι τόσο σύντομο όσο μερικά δευτερόλεπτα ή να διαρκέσει ακόμα και δέκα λεπτά.
Τα κύματα θήτα θα συνοδεύσουν τελικά γρήγορα, έντονα ξεσπάσματα της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Αυτό θεωρείται γενικά ως σημάδι πως ο πραγματικός ύπνος έχει αρχίσει. Καλείται επίσης και 'ελαφρύς ύπνος', δεδομένου ότι μπορείς να ξυπνήσεις εύκολα σε αυτό το στάδιο. Το αστείο είναι ότι αν κάτι σε ξυπνήσει, νομίζεις ότι δεν κοιμήθηκες καθόλου.
Στάδια 3 και 4 - Βαθύς ύπνος
Μετά από 20 λεπτά περίπου έχεις εισέλθει σε βαθύ ύπνο. Το σώμα σου είναι πολύ χαλαρωμένο, οι χτύποι της καρδιάς είναι αργοί και κανονικοί, καθώς επίσης και ο ρυθμός της αναπνοής. Ο εγκέφαλός τώρα εκπέμπει τα μεγάλα και αργά κύματα δέλτα. Τα στάδια 3 και 4 καλούνται επίσης και ύπνος αργών κυμάτων ή ύπνος δέλτα.
Είναι πολύ δύσκολο να ξυπνήσεις σε αυτό το στάδιο. Αν όντως ξυπνούσες, θα αισθανόσουν ζαλισμένος και αποπροσανατολισμένος, και δεν θα ήθελες τίποτα περισσότερο από το να κοιμηθείς πάλι.
Θεωρείται ότι σε αυτό το στάδιο το σώμα εκτελεί το μεγαλύτερο μέρος των επισκευαστικών εργασιών του. Όταν είναι κάποιος σε ηλικία ανάπτυξης, τότε η αυξητική ορμόνη εκκρίνεται σε αυτό το στάδιο. Η ανάπτυξη πραγματοποιείται κυριολεκτικά μέσα σε μια νύχτα.
Πίσω στα στάδια 3 και 2
Μετά την ολοκλήρωση του τέταρτου σταδίου, επιστρέφεις πίσω στα στάδια 3 και 2. Αυτή η διαδικασία θα πάρει 90 με 120 λεπτά. Τώρα έχεις ολοκληρώσει ένα N-REM κύκλο.
| | |
|
Ο κύκλος ύπνου χωρίζετε στον N-REM και στο REM κύκλο.
REM σημαίνει Rapid Eye Movement (Γρήγορη Κίνηση Ματιών). Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται στον REM κύκλο, ο οποίος ακολουθεί το στάδιο N-REM.(Non-REM). Έτσι έχουμε ένα κύκλο που έχουμε γρήγορη κίνηση των ματιών και έναν κύκλο που αυτό το φαινόμενο δεν εμφανίζεται.
| |
| | |
Στάδιο 5 – Ύπνος REM
Ο ύπνος REM είναι η πιο ενδιαφέρουσα φάση του ύπνου, επειδή κρίνοντας από την εγκεφαλική δραστηριότητα θα έλεγε κανείς ότι είσαι ξύπνιος. Η πίεση του αίματος αυξάνεται, ο σφυγμός επιταχύνεται και τα μάτια αρχίζουν να κινούνται γρήγορα κάτω από τα κλειστά βλέφαρα.
Εξάλλου, το σώμα ουσιαστικά βρίσκεται σε πλήρη παράλυση. Θεωρείται ότι αυτό είναι μια βιολογικά προγραμματισμένη προστασία για να αποτρέψει τη σωματική αντίδραση λόγω του ονείρου. Σε αυτό το στάδιο εμφανίζονται τα περισσότερα όνειρα.
Η πρώτη περίοδος REM διαρκεί περίπου 10 λεπτά. Μετά από αυτή την περίοδο μπορεί να ξυπνήσεις στιγμιαία προτού αρχίσει ο επόμενος κύκλος ύπνου.
Ο κύκλος συνεχίζεται
Μετά τον REM εισέρχεσαι πάλι στον N-REM ύπνο, προχωρώντας και πάλι στον REM – στιγμιαίο ξύπνημα – N-REM - REM - μέχρι (να πρέπει) να σηκωθείς.
Με κάθε κύκλο η διάρκεια του REM ύπνου αυξάνεται. Στις τελευταίες δύο ώρες του ύπνου το στάδιο REM μπορεί να διαρκέσει ως και 1 ώρα.
Ο κύκλος ύπνου διαφέρει για κάθε άνθρωπο. Συνήθως ένας πλήρης κύκλος διαρκεί περίπου 90 λεπτά. Αυτό σημαίνει συνήθως 4 ή 5 κύκλους τη νύχτα.